Ιστορία

ΙΔΡΥΤΙΚΌ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΌ 1893 

Ο κοινωνικός χαρακτήρας της Αδελφότητας

Παιδεία- Ισότητα- Κοινωνική Μέριμνα- Αλληλεγγύη

Το καταστατικό της Αδελφότητας  αποτελείται από 93 άρθρα, τα οποία διαιρούνται σε δύο μεγάλες κατηγορίες 1) σ’ αυτά που αφορούν διαδικαστικά θέματα και 2) σ’ αυτά που άπτονται κοινωνικών θεμάτων.     Το βασικό χαρακτηριστικό της Φ.Α.Τ.Α. από τότε που ιδρύθηκε και για πολλά χρόνια στη συνέχεια υπήρξε η κοινωνική προσφορά στα μέλη της. Αναλύοντας τα άρθρα διακρίνεται  μία πνοή ανώτερου πνευματικού πολιτισμού με σαφείς επιρροές από τον Ευρωπαϊκό διαφωτισμό αλλά και διαχρονικές, ηθικές αξίες που ο άνθρωπος κατά την μακραίωνη πορεία του θέσπισε για να βελτιώσει τη ζωή του. Τέτοιες αξίες είναι η δημιουργία κοινωνικών συνόλων, το δικαίωμα στη γνώση, η ισότητα μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας, η αλληλεγγύη και η κοινωνική ευθύνη, η υπευθυνότητα, η διεκδίκηση των δικαιωμάτων, αλλά και η συναίσθηση των υποχρεώσεων.Όλα τα παραπάνω είναι θέματα που περιλαμβάνονται στο καταστατικό της Φ.Α.Τ.Α. και από αυτή την άποψη η Αδελφότητα υπήρξε το μεγάλο Σχολείο που εκπαίδευσε τους Τζουρτζιώτες με τρόπο απλό και πρακτικό σε βασικές πολιτιστικές αρχές και αξίες.Οι αξίες αυτές σε συνδυασμό με την  οικονομική της  ευρωστία  έδινε την δυνατότητα στην Αδελφότητα να συνδράμει στα μέλη της ασκώντας ένα είδος  πρώιμης κοινωνικής πολιτικής. Η Φ.Α.Τ.Α. υπήρξε η καταφυγή και το στήριγμα όλων των αναξιοπαθούντων. Προστάτευε χήρες, ορφανά, οικογένειες που αντιμετώπιζαν οικονομικές καταστροφές, που έπρεπε να παλέψουν με την αρρώστια, που είχαν να παντρέψουν κόρες και αδελφές, να γηροκομήσουν υπερήλικες και ανήμπορους γονείς. Όσον αφορά στη συνταξιοδότηση των μελών της θα ήταν σκόπιμο να επαναλάβουμε ότι η Φ.Α.Τ.Α. εξασφάλιζε μία μικρή σύνταξη σε εποχές που ούτε στη φαντασία των Ελλήνων δεν υπήρχε ακόμη η έννοια της κοινωνικής ασφάλισης και της συνταξιοδότησης. Συγκεκριμένα

                                                                                                         Α. Παιδεία                                                                                                         Στο άρθρο 1 αναφέρεται ότι μέλημα της Αδελφότητας είναι «Η ίδρυσις και διατήρησις Σχολής αρρένων και θηλέων εντός της κωμοπόλεως Τζούρτσας» και στο άρθρο 2 ότι «εν τη Σχολή θα εκπαιδεύονται δωρεάν τα άρρενα και θήλεα τέκνα της Τζούρτσας». Στο άρθρο 25 αναφέρεται επίσης ότι «Το διοικητικό συμβούλιο φροντίζει περί διορισμού διδασκάλων και εν γένει περί κανονικής λειτουργίας των εκπαιδευτηρίων». Η πρόταξη της εκπαίδευσης στο καταστατικό έχει καθαρά αξιολογικό χαρακτήρα καθώς σύμφωνα με  τα λόγια του Κοραή «μόνη η Παιδεία ελευθερώνει τον νουν από την άγνοιαν». Ας θυμηθούμε επίσης ότι και ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός έθετε υπεράνω όλων τη Γνώση διότι αποτελεί την προϋπόθεση για όλες τις μορφές ελευθερίας και αρετής.

Β. Ισότητα

 Στο άρθρο 1 όμως είναι εμφανής και μία ακόμη βασική κοινωνική αρχή, αυτή της Ισότητας. Η παιδεία έπρεπε να παρέχεται ισότιμα και στα άρρενα και στα θήλεα τέκνα της Τζούρτζιας. Αυτή είναι η μία πλευρά της ισότητας που αφορά στη διάκριση των φύλων.  Υπάρχει και η άλλη που αφορά στις οικονομικές ανισότητες. Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 25 η παιδεία, χάρη στη συνδρομή της Αδελφότητας η εκπαίδευση των παιδιών παρέχονταν δωρεάν και έτσι αίρονταν κάθε ανισότητα που οφειλόταν στην οικονομική κατάσταση των κατοίκων της Τζούρτζιας. Στο άρθρο 6 επανέρχεται η έννοια της Ισότητας, καθώς όλοι, αδιακρίτως φύλου, είχαν τη δυνατότητα να αποτελούν μέλη της Αδελφότητας. «Μέλη της Αδελφότητας καλούνται οι καταβάλλοντες τας ετησίους αυτών συνδρομάς προς την Αδελφότητα αδιακρίτως φύλου εις ο ανήκουσι». Τέλος, στο άρθρο 60 αναφέρεται ότι «η δικαιοσύνη απονέμεται εις όλα τα μέλη της Αδελφότητας εξ ίσου». Ειδικότερα, όσον αφορά το θέμα της ισότητας των ανθρώπων, το οποίο είδαμε να επαναλαμβάνεται σε σειρά άρθρων του καταστατικού, αυτό αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου, αν λάβει κανείς υπόψη του το ποσοστό αναλφαβητισμού των γυναικών σε πολύ νεότερα χρόνια και αν σκεφθεί πως το ελεύθερο ελληνικό κράτος θέσπισε νόμους περί ισότητας ανδρών και γυναικών μόλις το 1983, έναν αιώνα σχεδόν μετά την ίδρυση της Φ.Α.Τ.Α.

Γ.  Κοινωνική Μέριμνα-Αλληλεγγύη

Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο του καταστατικού αποτελεί η αλληλεγγύη και η συνδρομή προς τον συνάνθρωπο. Η ονομασία του Συλλόγου είναι «Αδελφότητα», που συνειρμικά παραπέμπει στην λέξη «Fraternité», βασική αρχή της Γαλλικής Επανάστασης και του Διαφωτισμού. Στο άρθρο 80 ορίζονται τα σχετικά με την προικοδότηση των θυγατέρων των μελών και των απόρων κοριτσιών στο άρθρο 85 γίνεται αναφορά στο ισόβιο βοήθημα που θα δίδεται σε ειδικές κατηγορίες  κοριτσιών (με ανίατες ασθένειες κ.λ.π.). Στο άρθρο 13 ορίζεται ότι οι επί 35 χρόνια συνδρομητές με συμπληρωμένο το 60ο έτος της ηλικίας τους δικαιούνται μηνιαίας επιχορήγησης 15 δρχ. Δηλαδή είχαν εξασφαλισμένη μία μικρή ισόβια σύνταξη. Στο άρθρο 86 ορίζεται  ότι αν κάποιος απεβίωνε, οι κληρονόμοι διατηρούσαν τα δικαιώματά τους υπό συγκεκριμένους βέβαια όρους.

Μία άλλη κατηγορία άρθρων κοινωνικού επίσης χαρακτήρα είναι τα άρθρα 14 και 16. Στο άρθρο 14 αναφέρεται ότι η Αδελφότητα τελεί κατά τριετία μνημόσυνο υπέρ των αποβιωσάντων τακτικών μελών και στο άρθρο 16 γίνεται αναφορά  στους Δωρητές, Ευεργέτες και Μεγάλους Ευεργέτες. Τα ονόματά τους γράφονταν με χρυσά γράμματα σε πίνακα αναρτημένο στην αίθουσα της Σχολής και στο γραφείο της Αδελφότητας.


ΜΈΛΗ της ΑΔΕΛΦΌΤΗΤΑΣ

«Μέλη της Αδελφότητας καλούνται οι καταβάλλοντες τας ετησίους αυτών συνδρομάς

προς την Αδελφότητα αδιακρίτως φύλου εις ο ανήκουσι» Άρθρο 6

Tο άρθρο 6 αναφέρεται στα μέλη της αδελφότητας καθώς όλοι αδιακρίτως φύλου είχαν αυτή τη δυνατότητα. Οι συνεπείς στις οικονομικές τους υποχρεώσεις αποτελούσαν τα τακτικά μέλη ενώ τα μη τακτικά μέλη ήταν όσοι είχαν καταβάλει την συνδρομή τους εφάπαξ ή δεν ήταν τακτοποιημένοι οικονομικά κάποια έτη.                                                                                                                                       Η Φ.Α.Τ.Α., δώδεκα μόλις χρόνια μετά την ίδρυσή της, δηλαδή το 1905 και επί ένα τέταρτο αιώνα, δηλαδή μέχρι το 1930, έχει αθροιστικά 5.300 εγγεγραμμένα ενήλικα ενεργά μέλη.Αυτό αποδεικνύεται από το «Βιβλίον Συνδρομητών» όπου καταγράφονται οι ετήσιοι ονομαστικοί κατάλογοι συνδρομητών από το 1914 ως το 1930, με καταγραφή συνδρομητών της Φ.Α.Τ.Α. παρελθόντων ετών, αρχομένης το 1905.                                                                                                                                                                                                             Ως μέλη της Φ.Α.Τ.Α. εγγράφονταν συνήθως οι ενήλικες άρρενες Τζουρτζιώτες, υπήρχε όμως και ένα ποσοστό ξένων που δεν είχαν καμία σχέση με τη Τζούρτζια. Άλλες φορές πάλι η εγγραφή ενός μη Τζουρτζιώτη στους καταλόγους μελών της Φ.Α.Τ.Α. είχε τιμητικό χαρακτήρα, όπως συνέβη με τον πρωτομάστορα Σταυρούλα που κατάγονταν από τα Πράμαντα Ιωαννίνων. Ο Σταυρούλας έκτισε το 1896 τον Ι. Ν. της Αγίας Παρασκευής μετά από εργασία τριών ετών και για να τον τιμήσουν οι Τζουρτζιώτες τον ενέγραψαν ως μέλος στους καταλόγους της Φ.Α.Τ.Α.
Το «Εταιρικό Κεφάλαιο» της Αδελφότητας δεν παρέμενε ανενεργό, αλλά διακινούνταν ενεργά εξυπηρετώντας τις οικονομικές ανάγκες των μελών. Επομένως μέλη έπρεπε να είναι μόνο όσοι είχαν τη δυνατότητα – ως ενήλικες άρρενες – να συνάπτουν δάνεια και να επιδίδονται γενικότερα σε οικονομικές δοσοληψίες. Γυναίκες και ανήλικα παιδιά δεν εγγράφονταν συνήθως ως μέλη της Φ.Α.Τ.Α. και ο λόγος, μάλλον, ήταν ότι δεν μπορούσαν να συνάψουν δάνειο. Εξάλλου η γυναίκα δεν έπαιρνε μέρος στις οικονομικές δοσοληψίες της οικογένειας. Εξαίρεση σ’ αυτό το καθεστώς αποτέλεσε, χωρίς καν να γνωρίζει το σημερινό φεμινιστικό κίνημα, η Θεοδώρα Β. Νικολού που φέρεται εγγεγραμμένη το έτος 1914 και μάλιστα ως «διαρκής συνδρομήτρια», δηλαδή εφάπαξ συνδρομήτρια.

Στη σύγχρονη ιστορία της , στην Γενική Συνέλευση , στις 8/8/2010, οι Τζουρτζιώτες τίμησαν τους ανθρώπους που τα τελευταία χρόνια στάθηκαν δίπλα τους και στήριξαν τη Φ.Α.Τ.Α. Πήραν  ομόφωνα την απόφαση να απονείμουν τον τίτλο του επίτιμου μέλους της Φ.Α.ΤΑ. στον κ. Ευάγγελο Αυδίκο, καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στην κ. Αικατερίνη Πολυμέρου – Καμηλάκη ,Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, στον κ. Παναγιώτη Καμηλάκη, ερευνητή του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών,στον κ. Ευάγγελο Καραμανέ, ερευνητή του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών,στον κ. Παρασκευά Ποτηρόπουλο, ερευνητή του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και στον κ. Καλούσιο  Δημήτριο,καθηγητή φιλόλογο – θεολόγο και συγγραφέα.

(πηγή: Το Αρχείο της Φ.Α.Τ.Α.

Πρακτικά Επιστημονικής Ημερίδας

Φ.Α.Τ.Α. Η ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ

ΤΡΙΚΑΛΑ 2010)