Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας Αθαμανίας ( 1893)

Η «Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας Αθαμανίας»,

γνωστή ως Φ.Α.Τ.Α., ιδρύθηκε το 1893. 

Από τότε μέχρι σήμερα αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό θεσμό κοινωνικής οργάνωσης για την τοπική κοινωνία και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.

Ιδρύεται κατά τα πρότυπα των Φιλεκπαιδευτικών Συλλόγων που αναπτύσσονται στην Οθωμανική αυτοκρατορία στο β ΄ μισό του 19ου αιώνα. Ο πρωτεργάτης της δημιουργίας της Αδελφότητας Χρήστος Δήμας (Ούτος) εμπνεύστηκε τη σύσταση και μετέφερε τις βασικές αρχές λειτουργίας της, όπως αποτυπώνονται στο Καταστατικό της, από αντίστοιχα Σωματεία και Αδελφότητες της Θράκης και της Ανατολικής Ρωμυλίας, των παραλίων του Ευξείνου Πόντου γενικότερα, όπου είχε μεταναστεύσει για αρκετά χρόνια.

Προστάτιδα της Αδελφότητας ορίζεται η Αγία Μαρίνα. Το 1902 ανεγείρεται με έξοδα της Φ.Α.Τ.Α. ξωκκλήσι προς τιμή της Αγίας και κάθε χρόνο εκεί στις 17 Ιουλίου μαζί με την Αγία «εορτάζει» όλη η Αδελφότητα. Οι Γενικές Συνελεύσεις, η εκλογή του Διοικητικού Συμβουλίου ανά τριετία και το ετήσιο αντάμωμα της Φ.Α.Τ.Α., το πρώτο Σάββατο του Αυγούστου στην πλατεία του χωριού, γεγονός που τα τελευταία χρόνια μπορεί και να έχει την ίδια απήχηση με το πατροπαράδοτο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, αποτελούν τις κορυφαίες εκδηλώσεις της Αδελφότητας.

Ο φιλοπρόοδος χαρακτήρας της Αδελφότητας υπερβαίνει τον πολιτιστικό και παιδευτικό της ρόλο και εκτείνεται στο πεδίο των κοινωνικοοικονομικών σχέσεων. Οι στόχοι της, όπως περιγράφονται αναλυτικά στο «Καταστατικόν» της, εκτείνονται από την προικοδότηση των κορασίδων και την παροχή βοηθήματος στους απόρους συγχωριανούς, τη δανειοδότηση των μελών της, την εξασφάλιση σταθερού εισοδήματος στα γηραιά μέλη (μια πρώιμη μορφή σύνταξης), ως την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων και την κατασκευή σημαντικών κοινοτικών έργων, όπως γεφύρια, τόσο στα όρια του χωριού όσο και στην ευρύτερη περιοχή, αν αυτά εξυπηρετούν τους κατοίκους της Τζούρτζιας.

Η Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας Αθαμανίας, παραμένει ενεργή και δραστήρια για περισσότερο από ένα αιώνα. Αποτελεί τον ενδογενή, με τη μεταφορική έννοια του όρου, παράγοντα παρέμβασης στον πατρικό τόπο. Στην περίοδο της λειτουργίας της, αναδεικνύεται σε έναν πρωταρχικό θεσμό κοινωνικής οργάνωσης για την τοπική κοινωνία. Όχι μόνο συμπληρώνει αλλά σε πολλές περιπτώσεις υπερβαίνει με την πολυδιάστατη λειτουργία της, τον ρόλο της κοινοτικής αρχής.

Διαχρονικά λειτουργεί ως μέσο προσαρμογής και μορφή κοινωνικότητας στους τόπους διασποράς από τη μια αλλά και ως δίαυλος επικοινωνίας με την τοπική κοινότητα από την άλλη. Ο ρόλος της άλλωστε, είτε άμεσος μέσα από τη συγκροτημένη δράση της είτε έμμεσος από τις πράξεις, τις στάσεις και τις αντιλήψεις των μελών της, είναι καθοριστικός για τη διάχυση και την εμπέδωση στους μετέχοντες της συλλογικής ταυτότητας.